PAMUĞUN TARİÇESİ

Pamuk: 41 derece Kuzey 36 derece Güney enlemleri arasındapik ve sübtropik iklimde yetiştirilen bir kültür bitkisi olup, el yaf ve çiğit çekirdeğinden meyvesi olan çalımsı bitkidir. Pamuk tek hücreli bir bitkidir. Elyaflar arasındaki oluşum eğirme ve büküm esnasında birbirini tutması açısından önem taşır. Dünya Doğal İplik ve Kumaş Üretiminde;

Mısırlılar Ketene sahip
Çinliler İpeğe sahip
Hindistan pamuk üretimine sahiptiler.
Avrupa ve Dünyaya pamuklu Tekstil ürün yayılımı Denizci Marco Polo ve diğer tüccarlar tarafından olmuştur.

Dünyada bazı ülkeler pamuğa sahip olabilmek için çırpınmış, bazıları ise iklim şartlarından pamuk üretemediğinden elyafını işlemek amaçlı pahalı üretim tesisleri kurmuşlardır. En büyük örnek olarak İngiltere – Avrupa.
İlk Çırçır Makinesi 1795 yılında İngilterede (Eli Wihtney)
İlk İplik Tesisi (Vater) 1771 yılında İngilterede (Ark Wright) Buhar gücü
İlk Dokuma Tezgahı (Mekanik) 1784 İngilterede (Cart Wright) Buhar Gücü
İngiltere’nin Lancashire kenti Avrupanın tekstil merkezi olmuştur. (1850-1935)

İngiltere gizli ajanlarını daha çok tekstil ürünlerini pazarlama ve pamuk tedariki için dünyaya salarken, ABD gizili ajanlarını Tekstilde daha fazla üretim amaçlı teknoloji öğrenmek için Avrupa ve Dünyaya salıyordu.

1770’li yıllarda su gücü (Buhar) ile çalışan Vater makinesi icat edilirken, 1930’lu yıllarda iğlerin baş döndürücü hızı 100.000 üzerinde hıza ulaşmıştır.
Hindistan’da Gandhi – İngiliz Lancashire kenti tekstilde sembol ticari çatışma şehridir. Hindu Mahatma Gandhi ipliği makine ile üretmenin çılgınlık olduğunu açıklayıp bir gecede İngiltere’nin tekstil ürün ihracatını %75 olarak azaltmıştır.

1930’lu yıllarda pamuklu Tekstil ürün üretimi Avrupa’nın büyük oranda geçim ve gelir kaynağını oluşturuyordu.
1880 ABD bağımsızlık savaşının (Kuzeybölgesi zaferi) sonuçlanmasıyla Avrupa’nın yelkenleri suya düşüvermiş ve ABD dünyada ekonomik güç haline gelmeye başladı, öyleki; ABD 1865’te 750.000 balya üretirken, 1890 yılında bu oran 3 milyon balyaya çıkmıştır.

1875 ABD iç savaşlarında pamuk fiyatları 10-12 cent seviyelerinden 189 cente yükselmiştir.
İngiltere 1844’te dış (İhracat) satım pamuklu tekstil oranı %51 teşkil ediyordu.
Pamuk 19 Y.Y. sonunda Dünya’nın en önemli ticaret maddesi oldu. (Öyleki, Gıda maddelerinden Buğday, ve Pirinçten önemliydi)
Almanya 1841-1846 yıllarında kişi başı Tekstil tüketimi 0.47 Kg iken 1905 yılında bu oran 6.15 Kg yükselmiştir.
18. Y.Y. sonunda Avrupa’da kullanılan hammadde pamuğun dörtte üçü Asya ve Afrikadan geliyordu.

İngiltere Ortadoğu ve topraklarında ilk olarak Köle, Gıda, Altın ve pamuk için sömürge koloni kurup daha sonra siyah Altın (Petrol) için sömürgesini sürdürecektir. İngiltere’nin 18 Y.Y. yelkenli kolonisi dünyanın en güçlüsü olup yaklaşık 80.000 civarında yüzen gemileri vardı.

Rusya: Özbekistan, Türkmenistan, Kırgızistan, Tacikistan’da 1913 yıllarında pamuk ekim alanı 700.000 hektar iken 1933 yılında bu oran 3.2 milyon hektara ulaşmıştıt. (Rus pamuğu genelde düşük kaliteli)

ABD’li Borsa cambazları 1928-1933 Bolweevil pamuk zararlısının ürün tahrip bahanesiyle balya üretimini 13 milyondan 7.954 milyona çekip büyük çaplı vurgun yapmışlardır.
1933 yılında ABD pamuk ürününün bir bölümünü yok etmek için 100 milyon dolar ödemiştir.

1830-1930 bu yüzyıl arasında insanoğlu pamuktan yararlanmak için 214 yeni (keşif) metod bulup Eczacılık’tan Kağıt’a Otomobil lastiği bezinden ince tüle, patlayıcı barut yapabileceğini öğrenmiştir. 1788 yılında ABD’den Bremene’e (Almanya) sadece yıllık 3 adet balya satışından 1954 yılına gelindiğinden bu oran 19.000’e 1954 yılında ise 60.000 balya satışına ulaşmıştır.

Pamuk Borsası:
Ekonomide Arz ve Talebi dengeleyen kuruluştur.Malın değeri ile ilgili bilgiler borsada toplanarak emtia ürünün fiyatını tesbit eder. Bu suretle borsanın görevi emti malı değer ve miktar yönünden tahmin edip dağıtmaktır.

Çiğit: Pamuk Çekirdeği
1830 yıllarında pamuk çiğidi tehlikeli zehir olarak biliniyordu. Bunları yiyen hayvanlar telef oluyordu. 1930 yılında Heidelberg’li Kasper Scmitt yağı alınmış pamuk tohumlarından (Florida) yumurta akını bulmasıyla işler değişmiştir. 1890 yılında ABD 2 milyon ton Çiğit yakmıştır.

Türkiye İlk Tekstil
General İsmet Paşa 1935 yılında ilk Bakırköy Tekstil fabrikasını açtı. 9.000 iğ ve 335 dokuma tezgahı çalışmaya başladı. Rusya faizsiz kredi Brezilya, Şili ve Arjantin ise Türkiyeye danışmanlık sundular.